Voeding en het ontstaan van caries

Cariës of tandbederf is een dynamisch proces waarin zowel een gevoelige tand, cariogene bacteriën in tandplak (o.a. Streptococcus mutans en lactobacillus) en een fermenteerbaar koolhydraat een rol spelen. Andere factoren die ook een rol spelen, zijn de afwezigheid van fluoride, een eventuele verminderde speekselklierfunctie en een slechte mondhygiëne.10 Onder fermenteerbare koolhydraten wordt hoofdzakelijk sucrose (suiker) verstaan. Maar alle enkelvoudige suikers zijn potentieel cariogeen. Een tegenwoordig veel gebruikte zoetstof, de rijk aan fructose maïsstroop, is gemaakt van de enkelvoudige suiker fructose.

De frequentie waarmee suiker gegeten wordt, is de belangrijkste factor in het cariësproces. Suikerhoudende voedingsmiddelen of drank nuttigen met slechts 20 minuten ertussen geeft bacteriën de kans om zich constant te voeden en zuur te produceren. Wanneer de pH van de tandplak zakt onder een waarde van 5.5, begint het cariësproces. De vorm en samenstelling van een fermenteerbaar koolhydraat spelen een secundaire rol en hun cariogeniciteit is afhankelijk van hoe lang het duurt om een voedingsmiddel of drank uit de mondholte te verwijderen. Vloeistoffen verdwijnen sneller dan zachte, kleverige voedingsmiddelen. De totale hoeveelheid geconsumeerde suiker is de minst belangrijke factor om aan te kaarten wanneer u patiënten adviseert. Een voedingsmiddel dat voor 80% uit sucrose bestaat, is daarom niet noodzakelijk schadelijker dan één dat voor 40% uit sucrose bestaat.7

Het desastreus effect van het drinken van frisdrank, vruchtensap en de populaire energiedrankjes zijn een belangrijke oorzaak van tandbederf bij kinderen en tieners, en komt vooral voor in bevolkingsgroepen met een laag inkomen en bij sociale minderheden in de bevolking. Eén blikje frisdrank bevat 10 koffielepels suiker en ook zuren. Zogenaamde “Light” frisdranken en energiedrankjes bevatten zowel citroen- als fosforzuur, twee stoffen die directe demineralisatie van het tandglazuur kunnen veroorzaken. De mond spoelen met water, direct contact met de tanden vermijden door het gebruik van een rietje, kauwgom met xylitol gebruiken en de mogelijk cariës veroorzakende dranken consumeren samen met een maaltijd, kunnen de negatieve effecten van vloeibare fermenteerbare koolhydraten helpen verminderen.

Image 12: Close-up image of tooth decay
Erosie: Veroorzaakt door de consumptie van koolzuurhoudende dranken.
Bron van beeld: ©2003 Lippincott Williams & Wilkins.

Water is de beste dorstlesser. Het bevat alles wat het lichaam nodig heeft om vocht dat we verliezen door de stofwisseling, de ademhaling, zweten en de afvoer van afvalstoffen, weer aan te vullen. Om uw waterverbruik te helpen verhogen en tegelijk wat smaak toe te voegen, probeer;3

  • Een schijfje of een schilletje van een citrusvrucht toevoegen.
  • Verse muntblaadjes pletten.
  • Een schijfje gember toevoegen.
  • Bessen pletten.
  • Een beetje sprankelend vruchtensap toevoegen.

Ook de beschermende factoren uit specifieke voedingsmiddelen of omwille van een gezond eetpatroon kunnen helpen de vernietigende invloed van fermenteerbare koolhydraten te verminderen. Vetten en eiwitten gebruikt in een maaltijd helpen door een laagje te vormen op het tandoppervlak om het te beschermen tegen suikers. Eten of drinken van zuivelproducten houdt het speeksel rijk aan calcium en fosfor, stoffen die zorgen voor remineralisatie door te voorkomen dat de pH zakt onder gevaarlijk grens van 5,5. Fluoride in zowel voedsel als water draagt ook bij tot de remineralisatie van het glazuur.

Het verband tussen voeding en parodontale aandoeningen is niet zo duidelijk als dat tussen voeding en caries. De algemene voedingsstatus kan een invloed hebben op de vatbaarheid van de gastheer en het ziekteproces beïnvloeden. Een goede voeding kan bescherming bieden doordat ze de weerstand tegen parodontale infecties verbetert en de ernst ervan helpt te verminderen. Ondervoeding of een slechte voeding kan de weerstand tegen parodontale infecties doen afnemen.

De fysische consistentie van voedsel heeft een direct effect op de parodontale gezondheid. Krokante vezelige voedingsmiddelen doen de speekselproductie toenemen, en speeksel heeft antibacteriële eigenschappen. Alle voedingsstoffen zijn noodzakelijk voor de opbouw van de mondweefsels, ze houden ze levenslang gezond, ze versterken het immuunsysteem zodat het infecties beter kan bestrijden en ze dragen bij aan de wondgenezing. In Tabel 6 worden de belangrijkste voedingsstoffen voor de mondgezondheid en hun specifieke rol beschreven.

Tabel 6. Belangrijkste voedingsstoffen voor de mondgezondheid en hun specifieke rol.

Vitamine D
  • Opname van Calcium en Fosfor
  • Opbouw van beenderen en tanden
  • Ondersteuning van het alveolaire proces
Vitamine A
  • Vorming van het orale epitheel
  • Versterkt het immuunsysteem
  • Wondgenezing
Vitaminen van het B-complex
  • Vorming van nieuwe cellen
  • Co-factor voor voedingsstoffen
Eiwitten
  • Ondersteunen de celgroei
  • Weerstand tegen infecties
  • Maken antistoffen aan
Vitamine C
  • Draagt bij aan de collageenvorming
  • bevordert de capillaire integriteit
  • Versterkt de immuunrespons
IJzer, zink, koper
  • Dragen bij aan de collageenvorming
  • Wondgenezing
  • Regelen ontsteking