Preventie en behandeling

Jammer genoeg kan RA niet genezen worden. Bepalend voor de levenskwaliteit van een RA-patiënt, zijn de behandeling en de therapietrouw. Om ontsteking en pijn te verminderen en de gewrichtsfunctie te verbeteren, worden volgende behandelingsmogelijkheden voorgesteld:

  • Veranderingen in de levensstijl, onder meer aangepaste en regelmatige lichaamsbeweging
  • Geneesmiddelen
  • Chirurgie

Levensstijl

Lichaamsbeweging en leren welke technieken te gebruiken en hoe dan precies, zullen voor een RA-patiënt levensbelangrijke vaardigheden worden. Een fysiotherapeut kan gepersonaliseerde oefeningen voorschrijven om de patiënt te helpen zijn spierkracht en flexibiliteit te behouden zonder de gewrichten teveel te belasten. Zwemmen is ideaal, omdat bij deze sport de gewrichten niet belast worden. Spalken zijn aanbevolen om gewrichten te immobiliseren en te ondersteunen in rust. Het aanbrengen van koude of warmte kan helpen voor of na bewegingstherapie. Ergotherapeuten kunnen zinvolle alternatieven aanbieden om de belasting van de gewrichten te verminderen bij het uitvoeren van dagelijkse activiteiten door middel van hulpmiddelen om te gebruiken bij het schrijven, het optillen van voorwerpen en het eten.29

Geneesmiddelen

Voor de behandeling van RA bestaat een uitgebreid aanbod aan geneesmiddelen die zijn goedgekeurd door de FDA. Ze variëren op het vlak van kostprijs, doeltreffendheid en bijwerkingen. Sommige artsen adviseren supplementen, hoewel er weinig bewijs is voor de doeltreffendheid daarvan. Bepaalde onderzoeksstudies wijzen uit dat omega 3-vetzuren, zoals die in plantaardige olie en bepaalde vissoorten, ontsteking mogelijk kunnen verminderen, maar de aanbevolen dosis om positieve effecten te hebben, blijkt te moeilijk te verdragen. Indien supplementen of middelen op basis van kruiden overwogen worden, moet een arts geraadpleegd worden omwille van mogelijke negative interactie met veel geneesmiddelen.29

Er bestaan verschillende categorieën van geneesmiddelen, die elk echter een zorgvuldige monitoring vereisen met regelmatige bloedtests (Tabel 4). Pijnstillers en ontstekingsremmende geneesmiddelen helpen stijfheid, pijn en ontsteking te verminderen. Ze vertragen het proces van de ziekte achter niet en kunnen gewrichtsschade niet voorkomen.29 De langetermijneffecten van een therapie met cortisone zijn onderzocht maar worden beschouwd als ongewenst; cortisone-injecties als aanvullende behandeling kunnen waardevol zijn.39

Tabel 4. Geneesmiddelen die gebruikt worden voor reumatoïde artritis.29,35

GeneesmiddelenEffectenBijwerkingen
1. Pijnstillers en ontstekingsremmers:
Pijnstillers:Enkel pijnstilling, verminderen de ontsteking niet
Acetaminophen (Tylenol)
Rx: Acetaminophen met codeïne (tylenol met codeïne)

Acetaminophen met hydrocodon (Vicodin)
Ontstekingsremmers:
Niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID’s)Kunnen ook pijnstillend werken. Bedoeling is om pijn, stijfheid en ontsteking te verminderen, maar ze voorkomen gewrichtsschade niet en vertragen het ziekteproces niet.
Aspirine, Aleve, Ibuprofen (Advil, Motrin)
Ketoprofen (Orudis)
Naproxen (Naprosyn)
Doclofenec (Voltaren)
Verminderen zwelling; maagproblemen, blauwe plekken, zweren, nier- en leverschade en verhoogd risico op CVZ zijn bekende neveneffecten.
Nieuwste van de (NSAID’s)
Cyclo-oxygenase-2 (Cox-2)
Celecoxib (Celebrex)
Maagproblemen (indigestie, maagzweren, bloeding maar minder snel dan met andere NSAID’s, verhoogd risico op CVZ)
*Alle Rx (NSAID’s):
Inclusief Celebrex, zijn voorzien van een FDA-waarschuwing voor het risico op hartaanvallen en beroertes, en op levensbedreigende maagbloedingen.
2. CorticosteroïdenKunnen een heilzaam effect op de symptomen hebben, maar ook ernstige gevolgen op lange termijn.
Prednison (Deltasone, Orasone)
Methylprednisolon (Medrol)
Onderdrukken het immuunsysteem en vertragen ontsteking, geven sterke verbetering op korte tijd.Ernstige effecten op lange termijn, osteoporose, blauwe plekken, stemmingsschommelingen, gewichtstoename, spierzwakte, diabetes, cataract, verhoogde kans op infecties, hypertensie
3. Disease-modifying antirheumatic drugs (DMARD’s, ) : zijn geneesmiddelen tegen reuma die het ziekteverloop kunnen beinvloeden)Wijzigen het ziekteproces, voorkomen de vernietiging van kraakbeen en gewrichtsweefsel, maar effecten kunnen weken tot maanden op zich laten wachten
Injecteerbaar Goud Muceuse letsels in de mond, huiduitslag, nier- en maagproblemen, lage tellingen in het bloed
Geneesmiddelen tegen malaria (Plaquenil) Oogproblemen, maaglast
Sulfasalazine (Azulfidine) Maaglast
Penicillamine (Cuprimine, Depen) Huiduitslag, maaglast, nierproblemen, afwijkingen in het bloed
Etanercept (Enbrel) Reacties op de plaats van de Etanercept-injectie
4. Immunosuppressiva*Worden gebruikt voor patiënten met systeemziekten (alle immunosuppressiva kunnen afwijkingen bij de foetus veroorzaken)
Methotrexaat (Rheumatrex)Onderdrukken het immuunsysteem, stoppen ontstekingLage telling van het aantal witte bloedcellen, mogelijk leverproblemen
Azathioprine (Imuran) Lage telling van het aantal witte bloedcellen, verhoogd risico op kanker, mogelijk afwijkingen in de bloedcellen
Cyclofosfamide (Cytoxan) Lage telling van het aantal witte bloedcellen, verhoogd risico op kanker, andere afwijkingen in de bloedcellen
Leflunomide (Arava) Diarree, uitslag, haaruitval, leverproblemen, verhoogd risico voor kanker
5. Biological Response Modifiers (BMR’s)
Etanercept (Enbrel)
Infliximab (Remicade)
Adalimumab (Humira)
Tumornecrosefactor-alfa (TNFa) -blokkers [beginnen allemaal binnen 2 weken te werken, maar het max. effect kan 3 maanden op zich laten wachten]

Enbrel –injectie wekelijks
Humira-injectie om de 2 weken
Remicade-i.v. infuus om de 2 maanden, na drie initiële injecties
Anakinra (Kineret)Interleukine 1 (IL-1) -blokkerDagelijkse injectie, effecten kunnen 4 weken op zich laten wachten, 3 maanden voor maximaal effect
Abatacept (Orencia)T cel-activatieblokkerIV infuus om de 2 weken om te beginnen (eerst drie infusen en daarna om de 4 weken, effecten verschijnen binnen 2 weken maar het kan tot 3 maanden duren voor max. effect)

Disease modifying anti-rheumatic drugs (DMARD’s) worden voorgeschreven om het ziekteproces te wijzigen. Ze voorkomen gewrichts- en botschade als gevolg van secundaire ontstekingsreacties. Ze werden afzonderlijk gebruikt of in combinatie met andere geneesmiddelen; de resultaten waren zichtbaar vanaf één maand en tot zes maanden na de eerste behandeling. Van vroege behandeling met één doeltreffende DMARD, methotrexaat, is aangetoond dat ze gunstige effecten heeft op RA tot een jaar na de behandeling. Patiënten die methotrexaat voorgeschreven krijgen, gaan langer door met de behandeling dan patiënten die andere geneesmiddelen krijgen omdat het minder bijwerkingen heeft, de symptomen doeltreffend controleert en kan werken in combinatie met biologische geneesmiddelen. Immunosuppressiva worden gebruikt voor patiënten die ook lijden aan systeemziekten.35,38

De laatste categorie van geneesmiddelen zijn de biological response modifiers (BRM’s), ook gekend als biologische geneesmiddelen. Ze worden gebruikt om agressieve gevallen van de ziekte met ernstige vormen van invaliditeit te behandelen en wanneer de standaardmethodes met één of meer DMARD’s geen gunstig effect hadden. BRM’s zijn gericht tegen cytokines die ontsteking uitlokken. Ongeveer 70% van de patiënten rapporteert een verbetering binnen de twee eerste weken na de eerste behandeling. Langdurig gebruik is noodzakelijk om de effecten te behouden. Wanneer BRM’s gecombineerd worden met DMARD's, meer specifiek methotrexaat, is een hogere doeltreffendheid gemeld. BRM’s hebben minder bijwerkingen in vergelijking met DMARD’s, maar het is nog niet duidelijk wat mogelijke neveneffecten na langdurig gebruik zouden kunnen zijn. BRM’s worden toegediend via een injectie of een infuus. Ter hoogte van de plaats van injectie kan een lichte huidirritatie optreden. Aangezien BRM’s de functie van het immuunsysteem onderdrukken, moeten patiënten met actieve infecties, waaronder tuberculose, of patiënten die gevoelig zijn voor infecties (diabetici bijv.) voor de behandeling door hun arts gescreend worden. De jaarlijkse uitgaven voor BRM’s bedragen $17,000 tot $25,000, met een variabele dekkingsgraad door de ziekteverzekering.39