Geneesmiddelen/voorschrijftrends

Het gebruik van antidepressiva is succesvol gebleken om de activiteit van bepaalde neurotransmitters (chemische stoffen in de hersenen zoals norepinefrine en serotonine) te verminderen. Andere antidepressiva zijn gericht op dopamine, dat verantwoordelijk is voor het controleren van stemmingsschommelingen. Studies hebben aangetoond dat combinatietherapie - psychotherapie plus medicatie - doeltreffend is bij minstens 80% van de patiënten, versus 40% van de patiënten die slechts één van de behandelingen krijgen en 15% van de patiënten die geen behandeling krijgen.48

Van antidepressiva is aangetoond dat ze helpen, al bestaat er wel enige bezorgdheid dat ze te veel gebruikt worden. De Amerikaanse Centra voor Ziektecontrole en -Preventie (Centers for Disease Control and Prevention, CDC) rapporteren dat elf procent van de Amerikanen ouder dan 12 in de periode 2005–2008 antidepressiva gebruikte. Ongeveer een derde van de volwassen Amerikanen gebruikt antidepressiva voor ernstige depressieve stoornissen.65 In een studie van 2007 werden 8.098 Amerikanen bevraagd: 25% was overgediagnosticeerd voor depressie, ongeacht de medische behandeling.65 Het gebruik van antidepressiva in het Verenigd Koninkrijk bleek over een periode van tien jaar (tot 2002) te zijn toegenomen met 234%.66

In een in 2002 in Frankrijk uitgevoerde enquête, bleek 3,5% van de bevolking een voorschrift voor antidepressiva te hebben gekregen, tegenover slechts 1,7% procent in 1992. Uit de resultaten bleek verder dat de antidepressiva niet gebruikt werden voor symptomen van een depressieve stoornis en dat de voorschriften niet in overeenstemming waren met de specifieke richtlijnen voor de behandeling van depressieve aandoeningen.31 In Brits-Columbia steeg het gebruik van antidepressiva gedurende de periode 1996–2004 van 3,4% tot 7,2%.68 In Nederland werd gedurende de periode 1992–2001 een stijging van het aantal voorschriften voor antidepressiva geregistreerd evenals langere behandelingsperiodes voor depressieve aandoeningen.69

Studies wijzen op een toename van het gebruik van antidepressiva, vooral in de ontwikkelde landen, als gevolg van gecommercialiseerde promotie en de beschikbaarheid van de nieuwste vormen van antidepressiva.70 Volgens een enquête in het VK schrijven meer mannelijke dan vrouwelijke artsen antidepressiva voor.31

In 2006 werden (Zoloft), (Lexapro) en (Prozac), drie selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI’s) geregistreerd als de vaakst voorgeschreven geneesmiddelen voor depressie in de VS. De drie geneesmiddelen waren goed voor respectievelijk 28, 26 en 21,7 miljoen voorschriften en worden ook vandaag nog frequent voorgeschreven.71

Om volledig te begrijpen hoe antidepressiva en de specifieke klassen van antidepressiva werken, is het belangrijk om bijwerkingen, en nadelige wisselwerkingen met andere geneesmiddelen (op voorschrift of vrij verkrijgbaar), voedingssupplementen of nicotinevervangers zoveel mogelijk te kunnen vermijden. Kennis van gelijktijdig aanwezige medische aandoeningen, herkenning van de klinische tekens en symptomen en een voorgeschiedenis van depressieve stoornissen en/of behandelingen, helpt bij de keuze van het beste antidepressivum voor een bepaalde persoon en zijn/haar specifieke stoornis.48

Er bestaan talrijke klassen van antidepressiva, maar de recentste en meest gebruikte antidepressiva kunnen ingedeeld worden in twee categorieën: selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI’s) en serotonine- en norepinefrineheropnameremmers (SNRI’s).48 SSRI’s zijn onder meer: fluoxetine (Prozac); citalopram (Celexa); sertraline (Zoloft); paroxetine (Paxil) en escitalopram (Lexapro). Voorbeelden van SNRI’s zijn venlafaxine (Effexor) en duloxetine (Cymbalta).

Er zijn minder bijwerkingen gerapporteerd voor SSRI's en SNRI’s dan voor tricyclische en tetracyclische antidepressiva, oudere klassen van antidepressiva zoals (Elavil) en (Pamelor) en monoamineoxidaseremmers (MAOI’s) zoals (Nardil) en (Marphan). Niet alle geneesmiddelen hebben effect en sommige kunnen ondraaglijke bijwerkingen veroorzaken. Bijgevolg zullen artsen verschillende categorieën van antidepressiva uitproberen of antipsychotica voorschrijven, die de doeltreffendheid van het antidepressivum kunnen verbeteren.48

Personen die MAOI’s nemen, moeten goed beseffen dat het geneesmiddel negatief kan reageren met bepaalde voedingsmiddelen, meer specifiek met de chemische stof tyramine, die we vinden in wijn, pickles en veel kazen, maar ook met vrij verkrijgbare geneesmiddelen (OTC) zoals decongestiva, middelen die zwelling verminderen bijvoorbeeld van het neusslijmvlies. Wellbutrin, een courant voorgeschreven antidepressivum dat gebruikt wordt om de symptomen van SAD (winterdepressie) te behandelen, mag bijvoorbeeld niet tegelijk ingenomen worden met Zyban of andere nicotinevervangers, die gebruikt worden in het kader van een rookstop. Wellbutrin is niet aangewezen voor personen met eetstoornissen of in combinatie met een MAOI. Negatieve interacties kunnen namelijk de bloeddruk en het risico op beroertes verhogen.48

Het is van levensbelang dat alle gezondheidszorgbeoefenaars de mogelijk dodelijke interacties tussen antidepressiva en geneesmiddelen op voorschrift begrijpen. De Food and Drug Administration (FDA) ontwikkelde in 2005 ‘black box’ waarschuwingsetiketten op alle antidepressiva om patiënten en gezondheidszorgbeoefenaars te waarschuwen voor het verhoogde risico op zelfmoordpogingen bij kinderen en adolescenten die deze geneesmiddelen nemen. In 2007 breidde de FDA de ‘black box’ waarschuwing uit tot jonge volwassenen tot en met de leeftijd van 24 jaar. De ‘black box’ waarschuwing is de zwaarste waarschuwing op het etiket/de bijsluiter van een geneesmiddel.Nauwgezette monitoring is noodzakelijk voor patiënten die antidepressiva nemen. Ongebruikelijk gedrag, verergering van de depressie of suïcidaal gedrag moeten onmiddellijk aan de arts gemeld worden.72